Zelfstandigen blijven hard nodig in de bouw: recente cijfers onderstrepen dit

Er staan 28.600 vacatures open in de bouw, blijkt uit recente kwartaalcijfers van UWV. En met de hoeveelheid werk die de komende jaren in de sector wordt verwacht, blijft de vraag naar personeel en vakmensen groot. Toch zijn opdrachtgevers terughoudend met het inhuren van zelfstandigen. Onbegrijpelijk, of toch het resultaat van onwerkbare en onduidelijke regelgeving?

De Nederlandse bouwsector telt ongeveer 231.000 zelfstandigen, volgens recente cijfers van UWV over het tweede kwartaal van 2026. Tegelijkertijd staan er 28.600 vacatures open in de bouw. De behoefte aan personeel en vakmanschap blijft daarmee groot.

Ook de komende jaren verwacht UWV veel werk in de sector. Denk aan woningbouw, onderhoud en renovatie, infrastructuur en werkzaamheden aan het elektriciteitsnet. Vooral technisch en uitvoerend personeel blijft schaars.

Deze cijfers bevestigen wat zelfstandigen in de sector dagelijks ervaren: zij vormen geen kleine aanvulling op de arbeidsmarkt, maar zijn een belangrijk onderdeel van de bouwsector.

“Als de bouw tienduizenden vakmensen tekortkomt, is het moeilijk uit te leggen dat opdrachtgevers tegelijkertijd huiverig worden om met goede zelfstandige vakmensen samen te werken. Dat is precies wat onduidelijke regelgeving veroorzaakt. We hebben geen regels nodig die ondernemerschap ontmoedigen, maar regels die goed ondernemerschap herkennen.”
Koen Dijkstra, voorzitter Zelfstandigen Bouw

EIB-onderzoek toont geruststellend beeld over schijnzelfstandigheid in de bouw

Begin dit jaar onderzocht het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB) de omvang en kenmerken van mogelijke schijnzelfstandigheid in de bouw en infra.

De conclusie is opvallend: op basis van harde, meetbare indicatoren lijkt het risico op schijnzelfstandigheid in de bouw relatief beperkt.

In het onderzoek is onder meer gekeken naar uurtarieven, het aantal opdrachtgevers, afhankelijkheid van één opdrachtgever, investeringen in het eigen bedrijf, tariefonderhandelingen en de vrijheid bij de uitvoering van werkzaamheden.

Het onderzoek geeft geen exacte telling van het aantal schijnzelfstandigen, maar biedt wel inzicht in mogelijke risicofactoren onder de onderzochte zelfstandigen. Zo heeft:

• 3,1% een uurtarief van € 36 of lager;
• 11% drie of minder opdrachtgevers;
• 16% meer dan 70% van de omzet bij één opdrachtgever.

Tegelijkertijd investeert het overgrote deel zelf in de onderneming en bepaalt bijna 80% zelf het tarief. Meer dan 95% kiest bewust voor het zelfstandig ondernemerschap, met als belangrijkste redenen vrijheid, financiële voordelen en de mogelijkheid om het eigen vakmanschap beter in te zetten.

Dat beeld herkennen wij bij Zelfstandigen Bouw.

Onzekerheid heeft intussen wél grote gevolgen

Uit hetzelfde EIB-onderzoek blijkt dat de onzekerheid rond de regels inmiddels duidelijk voelbaar is in de praktijk.

Ruim 40% van de onderzochte bouw- en infrabedrijven gaf aan minder zelfstandigen in te huren dan een jaar eerder. De kans op handhaving door de Belastingdienst was voor 60% de belangrijkste reden hiervoor. Vooral kleinere ondernemingen hebben moeite met het financiële risico en mogelijke naheffingen.

En precies daar ontstaat de kloof.

Aan de ene kant kampt de bouw met tienduizenden openstaande vacatures en een structureel tekort aan vakmensen. Aan de andere kant worden opdrachtgevers terughoudender om met zelfstandige vakmensen samen te werken.

Niet omdat die samenwerking per definitie verkeerd is, maar omdat opdrachtgevers onzeker zijn over de regels.

Zelfstandigen Bouw is voorstander van gezond ondernemerschap en biedt hulp en advies om risico’s op schijnzelfstandigheid te voorkomen. Het onderzoek laat zien dat veel zelfstandigen in de bouw voldoen aan het zelfstandig ondernemerschap. 
Daarom is onze oproep: sluit deze vakmensen niet uit, maar zorg voor duidelijke en werkbare regels.

Maak ruimte voor vakmanschap én ondernemerschap

Nederland staat de komende jaren voor een enorme bouwopgave. Er moeten meer woningen worden gebouwd en verduurzaamd, de infrastructuur moet worden onderhouden en het elektriciteitsnet moet worden uitgebreid. Alle vakmensen zijn daarbij keihard nodig.

Goede regels moeten daarom niet als doel hebben zelfstandigen uit de bouw te weren. Ze moeten bescherming bieden waar dat nodig is, maar tegelijkertijd ruimte laten aan mensen die bewust kiezen voor ondernemerschap, investeren in hun bedrijf, risico lopen en verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen onderneming.

De cijfers laten zien dat zelfstandige ondernemers nodig zijn in de bouw.
Laten we die werkelijkheid zien én de ruimte benutten.

Bronnen 

• Economisch Instituut voor de Bouw (EIB), Schijnzelfstandigheid in de bouw en infra, maart 2026. 
• UWV, Arbeidsmarktinformatie bouw, cijfers tweede kwartaal 2026. 
• CBS, Bouw zet meer om in tweede kwartaal, 20 augustus 2026.
• KVK, Zzp-monitor Q2 2026.