Wat als straks niet de bus, maar de vakman uit de stad verdwijnt?

Column Koen Dijkstra

Wat als zelfstandige vakmensen straks besluiten om bepaalde steden gewoon links te laten liggen? Niet omdat ze er niet meer mogen werken, maar omdat ze er simpelweg niet meer willen werken?

Steeds meer gemeenten voeren zero-emissiezones in om hun steden schoner en leefbaarder te maken. Een begrijpelijke ambitie. Maar ik vraag me af of we met deze aanpak niet onbedoeld de verduurzaming van diezelfde steden in de weg zitten.

Als zelfstandig schilder weet ik hoe belangrijk een bedrijfsbus is.

Het is niet zomaar een vervoermiddel, maar een gereedschapskist en vaak een halve werkplaats op wielen. Gereedschap, materialen, ladders en soms een complete steiger moeten nu eenmaal mee naar de klant. Dat vervoer je niet zomaar op een bakfiets.

Zelf heb ik inmiddels de overstap naar elektrisch rijden kunnen maken. Maar ik realiseer me heel goed dat dit niet voor iedere ondernemer even eenvoudig of betaalbaar is. Of je nu net begint of al tientallen jaren zelfstandig werkt, een elektrische bedrijfsbus vraagt om een flinke investering. Zeker als je huidige bus nog prima functioneert.

En dan zijn er nog de praktische uitdagingen, zoals het ontbreken van een eigen laadmogelijkheid, de actieradius en het vervoeren van zware materialen of aanhangers. Voor veel zelfstandigen is de overstap dan ook niet zomaar gemaakt.

En dan speelt er nog iets wat volgens mij vaak wordt onderschat.

Veel zelfstandige vakmensen hebben hun agenda maanden vooruit vol staan. Als zij kunnen kiezen tussen een opdracht buiten de stad en een klus waarbij ze te maken krijgen met extra kosten, toegangsregels en praktische beperkingen, welke opdracht zouden ze dan aannemen?

Dat is geen denkbeeldig probleem meer.

Installatiebedrijf Verspeek heeft besloten geen nieuwe werkzaamheden meer aan te nemen in Eindhoven. Ook Feenstra neemt in delen van Amsterdam geen nieuwe particuliere klanten meer aan, mede vanwege de moeilijke bereikbaarheid.

Uit onderzoek van RAI Vereniging onder 620 bedrijven blijkt bovendien dat 34 procent verwacht minder of zelfs geen opdrachten meer aan te nemen in zero-emissiezones.

Voor zelfstandigen die toch al werk genoeg hebben, kan de keuze om bepaalde opdrachten niet meer aan te nemen relatief eenvoudig zijn. Zij kunnen ervoor kiezen om alleen nog voor klanten buiten de stad te werken. Maar voor de mensen die in die stad wonen of ondernemen, ligt dat heel anders. Zij kunnen hun woning of bedrijfspand immers niet zomaar verplaatsen.

Wie komt hun woning onderhouden?
Wie vervangt hun verwarmingsinstallatie?
Wie isoleert hun pand of herstelt hun gevel?

En daar zit voor mij de grootste tegenstrijdigheid.

We willen onze steden verduurzamen, woningen energiezuiniger maken en gebouwen langer in goede staat houden. Maar daarvoor hebben we juist de vakmensen nodig voor wie we het werken in diezelfde steden met steeds ingewikkeldere regels minder aantrekkelijk maken.

Natuurlijk moeten we verduurzamen. Daar bestaat voor mij geen twijfel over. Maar verduurzaming vraagt meer dan alleen schoner vervoer. Het vraagt ook om uitvoerbare regels, betaalbare oplossingen en oog voor de dagelijkse praktijk van kleine ondernemers.

Overgangsregelingen en ontheffingen kunnen helpen, maar nemen niet voor iedere ondernemer de praktische bezwaren weg.

Als voorzitter van Zelfstandigen Bouw vind ik dat we hier aandacht voor moeten blijven vragen. Niet om verduurzaming tegen te houden, maar juist om ervoor te zorgen dat die ook daadwerkelijk mogelijk blijft.

Daarom ben ik benieuwd naar de ervaringen van onze leden. Zou jij overwegen om geen opdrachten meer aan te nemen in een zero-emissiezone als de regels of praktische omstandigheden het werken daar te moeilijk maken? Of heb je die keuze misschien al gemaakt?

Want een stad kan nog zulke mooie duurzaamheidsdoelen hebben. Zonder vakmensen die bereid én in staat zijn om er te werken, worden die doelen een stuk moeilijker te bereiken.

Koen Dijkstra
Voorzitter Zelfstandigen Bouw