Kabinet gevallen, maar zzp-wetgeving dendert door

Hoewel het kabinet recent is gevallen, gaat de behandeling van nieuwe wetgeving over zelfstandigen gewoon door. De Tweede Kamer besloot namelijk dat geen enkel arbeidsmarktonderwerp controversieel is verklaard. Maar wat betekent dat?

Controversieel verklaren betekent normaal gesproken dat een onderwerp té gevoelig of ingrijpend is om nog te behandelen door een demissionair kabinet. De behandeling wordt dan uitgesteld tot er een nieuw kabinet is, zodat de kiezer eerst zijn stem kan laten horen. Dat is dit keer niet gebeurd. De Kamer gaf groen licht om álle zzp- en arbeidsmarktwetten gewoon door te zetten, ook zonder nieuw mandaat.

Voor zelfstandigen in de bouw betekent dit dat wetgeving zoals de VBAR (met strengere regels voor inhuur en een rechtsvermoeden bij lage tarieven) in volle vaart op ons af lijkt te komen. Minister Van Hijum houdt vast aan snelle invoering: “Dat moet ook,” aldus Van Hijum, “want anders dreigt een boete vanuit de EU. En de markt heeft duidelijkheid nodig.”

Maar die duidelijkheid biedt de VBAR nog steeds níet. De wet bouwt voort op bestaande rechtspraak en voegt daar nieuwe begrippen en een rechtsvermoeden aan toe die nog steeds te breed en te vaag zijn geformuleerd. Veel van de voorgestelde criteria zijn juridisch lastig te duiden en gevoelig voor uiteenlopende interpretaties. Het gevolg: zelfstandigen én opdrachtgevers blijven in onzekerheid.

Belangrijk: werken met zzp’ers blijft gewoon mogelijk, zolang er duidelijke afspraken zijn en geen sprake is van een verkapt dienstverband.

Zelfstandigenwet als alternatief

Als alternatief op de VBAR ligt er ook een voorstel voor de Zelfstandigenwet (initiatief van VVD, CDA, D66 en SGP), waarin de zelfstandige zélf centraal staat. Die wet biedt vooraf duidelijkheid op basis van toetsbare criteria zoals autonomie, eigen verantwoordelijkheid en ondernemerschap. Veel zzp’ers in de bouw herkennen zich daar beter in.

De internetconsultatie hierover sloot op 23 juni. VZN (Vereniging Zelfstandigen Nederland), waar Zelfstandigen Bouw bij is aangesloten, heeft namens haar achterban een uitgebreide reactie ingediend.

In die reactie spreekt VZN brede steun uit voor het uitgangspunt van de wet: erkenning van zelfstandig ondernemerschap, ruimte voor contractsvrijheid, én de oproep aan zelfstandigen om hun eigen vangnet goed te regelen. Tegelijk pleit VZN voor verbetering op meerdere punten: minder regeldruk, het schrappen van de werkrelatietoets en de mogelijkheid om via een fiscaal beschermde ‘trampolinerekening’ een brede bedrijfsbuffer op te bouwen, voor onder meer AOV, pensioen en leerontwikkeling.

De praktijk in de bouw: zelfstandigen als ruggengraat

In Den Haag praat men nog steeds over ‘werkgevers en werknemers’, alsof dat de enige werkelijkheid is. Maar wie op de bouw rondloopt, ziet iets anders. Daar werken veel vakmensen bewust als zelfstandige – vakkundig, zelfstandig en met hart voor hun werk. Ze zijn geen tijdelijke hulpkrachten of mensen die ‘even een klusje komen doen’, zoals sommige politici ze neerzetten.

Wat ik dagelijks zie, is dat zelfstandigen de ruggengraat van de bouw vormen. Niet als achterdeurtje voor werkgevers, maar als bewuste vakmensen die kiezen voor vrijheid, verantwoordelijkheid en ondernemerschap. Toch zie ik nu dat grote aannemers zzp’ers liever ontwijken, niet omdat ze dat willen, maar uit angst voor onduidelijke wetgeving. En dus wordt er gewerkt met onderaannemers of bureaus, alsof het probleem daarmee opgelost is. In werkelijkheid schuift men de verantwoordelijkheid door, en groeit het risico op uitbuiting verder in de keten.

We moeten stoppen met die schijnoplossingen en samen onze verantwoordelijkheid nemen. Zelfstandigen verdienen vertrouwen, eerlijke tarieven en een stevig vangnet waar ze zélf aan bijdragen en de regie over houden. Tegelijk moeten opdrachtgevers weer het vertrouwen krijgen dat werken met zzp’ers op een goede en eerlijke manier prima mogelijk is. Dáár ligt de toekomst van een sterke en veerkrachtige bouwsector.

Koen Dijkstra
Voorzitter Zelfstandigen Bouw