Nieuwe Zelfstandigenwet: wat betekent dit voor jou als zzp’er in de bouw?

Nieuwe Zelfstandigenwet: wat betekent dit voor jou als zzp’er in de bouw?

De overheid werkt aan een nieuwe Zelfstandigenwet. Die moet duidelijker maken wanneer je als zelfstandige kunt werken en wanneer er sprake is van een arbeidsovereenkomst. De wet is nog niet definitief. Eerst komt er een internetconsultatie. Er kan dus nog van alles veranderen. Voor jou verandert er nu nog niets.

Eerst wordt gekeken naar jou als ondernemer
De eerste stap is de zelfstandigentoets. Daarbij wordt gekeken of je als ondernemer werkt. Je moet bijvoorbeeld ingeschreven staan bij de KvK, een btw-nummer hebben, je administratie op orde hebben en zelf factureren. Ook moet je in het lopende en vorige kalenderjaar samen minimaal drie opdrachtgevers hebben gehad. Volgens de toelichting moeten het wel ‘volwaardige’ opdrachten zijn. Twee kleine klusjes erbij doen om alleen aan drie opdrachtgevers te komen, is niet genoeg. Wanneer een klus precies groot genoeg is om mee te tellen, staat nog niet duidelijk vast. 

Werk je via een intermediair?
Dan is het belangrijk hoe je contract is geregeld. Werk je via één intermediair voor verschillende aannemers of klanten en is die intermediair jouw opdrachtgever? Dan tellen die klanten voor de eis van drie opdrachtgevers samen als één opdrachtgever.
Brengt de intermediair jullie alleen bij elkaar en sluit je zelf rechtstreeks een overeenkomst met de klant? Dan kunnen het wel verschillende opdrachtgevers zijn.

Voor veel zelfstandigen in de bouw kan dit dus een belangrijk verschil maken.

Je moet ook iets regelen voor ondernemersrisico’s
Volgens het voorstel moet je voor de zelfstandigentoets ook een bepaald bedrag besteden aan voorzieningen voor risico’s van het ondernemerschap. Denk aan arbeidsongeschiktheid, ziekte, pensioen of zakelijke verzekeringen. Hoe hoog dat bedrag wordt, is nog niet bekend. Dat wordt later verder uitgewerkt.

Daarna wordt gekeken naar de klus zelf
De tweede stap is de werkrelatietoets. Die kijkt naar hoe jij en je opdrachtgever in de praktijk samenwerken. Er wordt gekeken naar vier dingen: de wil van de partijen, hoeveel vrijheid jij hebt om zelf te bepalen hoe je het werk doet, hoeveel vrijheid je hebt over werktijd en werkplek en of je voor eigen rekening en risico werkt. Aan alle vier moet worden voldaan om via deze nieuwe route zekerheid te krijgen. 

Alleen in een contract zetten dat je zzp’er bent, is dus niet genoeg. Het gaat vooral om hoe er in de praktijk wordt gewerkt.

Werken op uurbasis wordt een belangrijk punt
Hier zet Zelfstandigen Bouw een duidelijk vraagteken bij. Volgens de toelichting voldoe je niet aan het onderdeel over economische baten als je voor een bepaalde periode werkt en alleen per gewerkt uur wordt betaald. Daarmee voldoe je dus niet aan alle voorwaarden van de werkrelatietoets. 

Dat betekent niet automatisch dat je werknemer bent. Wel val je dan niet binnen de zogenoemde veilige haven van deze nieuwe wet.

Wij vinden dat lastig uit te leggen. In de bouw is werken tegen een uurtarief heel normaal. Een schilder, timmerman of installateur kan per uur factureren en toch zelfstandig ondernemen: zelf zijn tarief bepalen, eigen klanten hebben, investeren in gereedschap en zelf ondernemersrisico dragen. Een uurtarief is wat ons betreft gewoon een manier om een prijs af te spreken. Het zou op zichzelf niet moeten bepalen of iemand zelfstandig kan werken.

Op een bouwplaats moet je gewoon kunnen samenwerken
Een bouwplaats werkt anders dan veel andere werkplekken. Je kunt niet zelf bepalen waar de woning of het project staat. Soms kun je alleen binnen bepaalde tijden op de bouwplaats terecht. De toelichting houdt daar gelukkig rekening mee. Ook normale veiligheidsregels hoeven zelfstandig werken niet in de weg te staan. Tegelijkertijd kunnen bedrijfsspecifieke regels, veel toezicht, verplichte werktijden of verplichte overleggen wel invloed hebben op de beoordeling. 

Juist daar ziet Zelfstandigen Bouw nog ruimte voor onduidelijkheid. Op een bouwplaats zijn afspraken over planning, veiligheid, kwaliteit en samenwerking heel normaal. Dat moet mogelijk blijven zonder dat iedere vorm van overleg meteen twijfel oproept over je zelfstandigheid.

Wat als je niet aan alle voorwaarden voldoet?
Voldoe je aan zowel de zelfstandigentoets als de werkrelatietoets? Dan val je binnen de zogenoemde veilige haven. Je krijgt daarmee vooraf meer zekerheid dat er geen sprake is van een arbeidsovereenkomst. Voldoe je niet aan één van de voorwaarden? Dan ben je niet automatisch werknemer. Je krijgt alleen niet die extra zekerheid en je situatie moet dan volgens de bestaande regels worden beoordeeld.

Wat vindt Zelfstandigen Bouw?
Het uitgangspunt om ondernemerschap duidelijker in de wet te erkennen en vooraf meer zekerheid te geven, biedt aanknopingspunten.

Maar na het lezen van de toelichting vinden wij dat de uitwerking op belangrijke punten nog niet goed genoeg aansluit bij de praktijk van zelfstandigen in de bouw. Wanneer is een opdracht ‘volwaardig’? Hoe werkt de wet voor zelfstandigen die via een intermediair werken? Waarom zou werken tegen een uurtarief in de weg moeten staan aan de veilige haven? En hoeveel ruimte blijft er voor normale afspraken op de bouwplaats.

Voor Zelfstandigen Bouw is de kern simpel: zelfstandigen en opdrachtgevers moeten vooraf kunnen begrijpen waar ze aan toe zijn. De regels moeten aansluiten bij hoe er in de bouw wordt gewerkt.

De wet moet grijze gebieden kleiner maken, niet nieuwe creëren. De wet is nog niet definitief. Zelfstandigen Bouw brengt deze punten daarom in tijdens de verdere behandeling en consultatie. Zodra er meer duidelijkheid is, houden we je op de hoogte.